Project '1-zorgroute'

Problematiek

Het onderwijsaanbod op uw school is nog grotendeels klassikaal. Dit beperkt de zorgcapaciteit van leraren. De zorg kan slechts op een beperkt aantal momenten in het lesrooster worden gegeven.

Zorg richt zich vaak op het weer een eindje verder helpen van de leerling. In het geven van pleisters zeg maar. Deze zorg houdt leerlingen daarmee afhankelijk
De nadruk ligt op wat het kind niet kan. Dit levert zelden aanknopingspunten op waar je als leraar bij kunt áánsluiten. Zo denken resulteert bovendien in een reactief in plaats van een proactief zorgsysteem.
Achterstanden worden soms wel weggewerkt, maar vaak blijken betreffende leerlingen toch structureel zorg nodig te hebben.
Er zijn in deze werkwijze vaak teveel handelingsplannen nodig te zijn binnen een groep, wat organisatorisch niet haalbaar blijkt.
Het aantal beschikbare uren RT is doorgaans ontoereikend.

Ondertussen ziet u zich als school geconfronteerd met de zorgplicht die anno 2011 van kracht wordt: voor iedere aangemelde leerlingen moet een passend zorgarrangement worden samengesteld.

Perspectief

U kunt ervoor kiezen om de oplossingen te zoeken binnen de onderwijssetting zoals we hierboven wat probeerden te schetsen. Wij denken dat dit niet leidt tot een structurele verbetering van de leerlingenzorg. Wij denken bovendien dat dit niet in het belang is van kinderen die hierdoor nog vaker terecht komen in geïsoleerde oefensituaties gericht op het wegwerken van tekorten. Uit pedagogisch oogpunt vinden wij dit onverstandig.

Scholen zijn er in het licht van de ontwikkelingen rond passend onderwijs sterk bij gebaat om niet langer te denken vanuit achterstanden die ingehaald moeten worden, maar zich te richten op het voorkómen van achterstanden door te denken vanuit onderwijsbehoeften: wat heeft dit kind nodig om tot leren te komen? Wat zijn daarbij zaken waarmee ik als leraar rekening moet houden? Wat zijn zaken waar ik heel goed bij aan kan sluiten? Meer denken dus vanuit het ontwikkelingsperspectief van de leerling zelf, zowel in cognitief als in sociaal-emotioneel opzicht. Daar gaat het om in handelingsgericht werken.

Het project "1-zorgroute"

"1-zorgroute" past binnen het ideaal van passend onderwijs. Het traject richt zich op het realiseren van een zorgsysteem waarin

principieel gedacht en gehandeld wordt vanuit het ontwikkelingsperspectief van de leerling
het voorkomen van achterstanden voorrang heeft boven het 'genezen' van tekorten
zorg proactief in plaats van reactief is
het coginitieve en het sociaal-emotionele geen gescheiden gebieden meer zijn
het werken met individuele plannen wordt afgebouwd en stapsgewijs plaatsmaakt voor het werken met groepsplannen waarin groepjes leerlingen staan beschreven met daarbij het aanbod dat zij nodig hebben
leraren steeds beter leren om binnen die ene groep recht te doen aan de diversiteit aan onderwijsbehoeften, steeds beter leren afstemmen dus
leraren op basis van goede observatie en signalering onderwijsbehoeften van leerlingen leren clusteren
leraren veel meer grip ervaren dan wanneer zij moet werken met een veelheid aan individuele handelingsplannen

In de praktijk leidt dit tot doordachte en als haalbaar ervaren differentiatie binnen de lessen. er is een basisgroep waar het gangbare aanbod voor volstaat. Daarnaast zijn er subgroepen die een meer specifieke benandering nodig hebben. Binnen elke groep zijn er ook leerlingen met "langlopende aandachtspunten" (bijvoorbeeld m.b.t. de wijze van benadering).

Deze werkwijze is uiteraard ingebed in een zorgstructuur waarin duidelijke afspraken bestaan over het hoe en wanneer van de evaluatie, over het hoe en wanneer van de tweedelijnszorg, etc.

Inhouden van het project "1-zorgroute"

Afhankelijk van de beginsituatie: een training van de directie(s) ten aanzien van de veranderkundige aspecten die dit project met zich meebrengt.
Training observatievaardigheden leraren, veelal gekoppeld aan de invoering of het verdiept werken met instrumenten als bijv. het OVM - KIJK! - de Scol of ZIEN!
Training van de interne begeleiders/zorgcoördinatoren: in het op handelingsgerichte wijze in kaart brengen met de leerkracht van de problematiek van een leerling; in het voeren van consulttiegesprekken met leraren; in het doelgericht observeren in de groep (m.n. gericht op de interactie leerkracht groep/leerling); in oplossingsgerichte gespreksvoering met leraren en ouders; in het voeren van gespekken met ouders; in het voeren van diagnostische en helpende gesprekken met leerlingen.
Training van teams in het leren benoemen van onderwijsbehoeften aan de hand van hiertoe door ons ontwikkelde 'trechters'; in het opstellen van groepsplannen; in het werken met groepsplannen (dit gebeurt vaak fasegewijs, bijv. eerst voor lezen); in het anders organiseren van het onderwijsleerproces.
Ondersteuning in het opzetten van een zorg- en borgingsdraaiboek.

Tijdsduur en werkwijze

Met een goede implementatie van de "1-zorgroute" is over het algemeen ca. vier jaar gemoeid. Invoering van de "1-zorgroute" is met name in de beginfase intensief omdat deze werkwijze een omslag in het denken van alle geledingen op de school vraagt.

imon advies stelt op basis van een uitgebreide intake - eventueel ook aangevuld met interviews - een maatwerktraject samen. De school stelt een veranderteam of stuurgroep samen die de regie voert, voeling houdt met het proces en gaandeweg ook steeds meer de coaching van het team voor haar rekening neemt.